Scheiden: mogelijkheden en gevolgen

Verder_p16.jpg [1]

Je wilt uit scheiden, maar wat is dat eigenlijk en wat moet er allemaal worden geregeld? Wordt het jarenlang procederen of zijn er alternatieven? Familierechtadvocate Sabine van Gestel zet de gevolgen en mogelijkheden helder op een rij.

De echtscheiding zelf
In artikel 1:151 BW staat dat een echtscheiding op verzoek van een van de echtgenoten wordt uitgesproken indien het huwelijk duurzaam is ontwricht. Volgens de toelichting op de wet is een huwelijk duurzaam ontwricht wanneer ‘voortzetting van de samenleving ondragelijk is geworden, zonder dat er uitzicht bestaat op herstel van behoorlijke echtelijke verhoudingen’.
Sinds 1 maart 2009 kan weer alleen via de rechter worden gescheiden. Tot die datum bestond nog de flitsscheiding en kon men via een kunstgreep buiten de rechter om scheiden. Aan de flitsscheiding kleefden veel nadelen. Zo was – onder meer – niet bekend of deze manier van scheiden in het buitenland zou worden erkend, vandaar dat de flitsscheiding is afgeschaft.
 

Het verzoek om de echtscheiding uit te spreken, kan door een advocaat met een zogenaamd verzoekschrift tot echtscheiding aan de rechtbank worden gevraagd. Echtgenoten kunnen dat niet zelf doen. Op een gegeven moment zal de rechtbank de echtscheiding uitspreken. Er zijn nauwelijks zaken bekend waarbij één van de echtgenoten met succes heeft kunnen aanvoeren dat een huwelijk niet duurzaam is ontwricht. De uitspraak heet een echtscheidingsbeschikking. Deze moet worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand waar men is getrouwd. Vanaf de datum van inschrijving is het huwelijk echt ontbonden.

Gevolgen van de echtscheiding
In een echtscheiding moeten veel zaken worden geregeld. Voor de kinderen moet er sinds 1 maart 2009 een verplicht ouderschapsplan komen. Daarin dienen afspraken te worden vastgelegd over bijvoorbeeld het verblijf van de kinderen bij beide ouders, de verdeling van de kosten van de kinderen, en over belangrijke opvoedingsbeslissingen. In de meeste scheidingen moet ook partneralimentatie worden vastgesteld. Verder zal het gemeenschappelijk vermogen worden verdeeld en/of moeten huwelijksvoorwaarden worden afgewikkeld. Ten slotte moet al dan niet een regeling voor de pensioenen worden getroffen.
Er zijn diverse manieren om de gevolgen van de scheiding te regelen, die uiteindelijk in twee categorieën uiteenvallen, hetzij in overleg, hetzij via gerechtelijke procedures.

De belangrijkste procedures:

1 De gerechtelijke procedure
Deze manier van scheiden is tijdrovend en kostbaar. De echtgenoten worden bij de rechter ieder door een advocaat vertegenwoordigd, die – als geen sprake is van gefinancierde rechtsbijstand – een vast uurtarief rekent.

Voorlopige voorzieningen
Wanneer geen overleg mogelijk is en snel een beslissing van een rechter nodig is, kunnen zogenaamde voorlopige voorzieningen worden gevraagd. Nadat het verzoekschrift daarvoor bij de rechtbank is ingediend, volgt er binnen drie weken een korte zitting en wordt een week later uitspraak gedaan. Er kunnen maar een paar voorzieningen worden gevraagd, zoals een voor­lopige alimentatie, het voor­lopige gebruik van de echtelijke woning zonder de andere echt­genoot of een voorlopige zorg­regeling voor de kinderen. Deze voor­zieningen gelden totdat de rechter over deze onderwerpen een definitieve beslissing heeft genomen. Gezien de duur van de scheidingsprocedure zelf kan zo’n voor­lopige voorziening soms meer dan een jaar duren.

Bodemprocedure
Ook deze procedure wordt gestart met een verzoekschrift bij de rechtbank. Hierin wordt niet alleen de echtscheiding zelf gevraagd, maar wordt de rechter ook gevraagd definitief te beslissen over de overige gevolgen van de scheiding door middel van zogenaamde nevenvoorzieningen. Sinds 1 maart 2009 is het verplicht om aan dit verzoekschrift een, samen met de andere echtgenoot opgesteld, ouderschapsplan te hechten. Het verzoekschrift wordt door een deurwaarder aan de andere echtgenoot overhandigd, die vervolgens binnen circa tien weken met een advocaat een verweerschrift bij de rechtbank moet indienen. Ook deze echtgenoot kan nevenvoorzieningen aan de rechter vragen, waarop de andere echtgenoot dan eerst schriftelijk moet reageren voordat er een zitting komt.
Vaak duurt het een paar maanden na de indiening van het laatste verweerschrift voordat er een zitting bij de rechtbank komt. Het kan ook nog zijn dat de rechter partijen aanbiedt naar een mediator te gaan. De eerste 2,5 uur van deze bemiddeling zijn dan op kosten van de Staat.
Meestal wordt op de eerste zitting alleen de echtscheiding, de regeling rond de kinderen en de alimentatie behandeld. Een paar maanden later volgt dan de zitting voor het vermogen en het pensioen. Bij ingewikkelde zaken kan de rechter eerst een deskundige benoemen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om een kinderpsycholoog of accountant, die onderzoek moet doen aan de hand waarvan de rechter beslist, vaak pas na een nieuwe zitting. Tegen alle eindbeschikkingen in de bodemprocedure kan binnen drie maanden hoger beroep bij het hof worden ingesteld. Het hoger beroep neemt gemiddeld negen maanden tot een jaar in beslag. Ten slotte is het voor bepaalde zaken nog mogelijk om bij de Hoge Raad cassatie in te stellen.

2 Mediation
Steeds meer echtgenoten regelen alle gevolgen van de scheiding via mediation. Samen met een mediator wordt gewerkt aan een echtscheidingsconvenant, waarin de afspraken hierover worden vastgelegd. De mediator houdt de onderliggende emoties rond de scheiding goed in de gaten en begeleidt echtgenoten in dit proces. Het staat immers vast dat onderliggende emoties de onderhandelingen rond de gevolgen van de scheiding flink kunnen beïnvloeden.
Het is van groot belang een deskundige mediator in de arm te nemen. Kiest u ervoor een vFAS-advocaat als mediator in te schakelen dan weet u zich verzekerd van een expert die thuis is in het emotionele scheidingsproces. Bovendien kent hij of zij de jurisprudentie, het huwelijksvermogensrecht en het fiscale recht goed en kan zelf de alimentatieberekeningen opstellen. Zo blijven alle onderwerpen op tafel liggen en hoeft bijvoorbeeld niet een derde, die de echtgenoten niet kent en niet bij de gesprekken aanwezig is, een alimentatieberekening te maken. Pas wanneer de zaken echt complex zijn, zal de mediator namens de echtgenoten advies inwinnen bij bijvoorbeeld een accountant of fiscalist.
Het voordeel van mediation is dat de bemiddeling vertrouwelijk is tot er een convenant wordt gesloten. Zo durven echtgenoten het achterste van hun tong te laten zien en komt er sneller een regeling. Een nadeel kan zijn dat de mediator in principe niet apart met de echtgenoten praat. Daardoor is het ook niet mogelijk één van de twee de zaken nog eens uit te leggen of hem of haar te adviseren in te stemmen met een bepaald voorstel.
Uiteindelijk zal de vFAS-advocaat namens beide echtgenoten het convenant met een gemeenschappelijk verzoekschrift tot echtscheiding bij de rechtbank indienen. Er komt geen zitting en de rechter doet vaak binnen drie weken uitspraak. De meeste bemiddelingen duren drie tot vijf maanden, waarbij echtgenoten om de twee à drie weken voor circa twee uur bij de mediator bij elkaar komen en ondertussen veel zaken zelf uitzoeken. Het tarief van een vFAS-mediator is meestal gelijk aan het tarief van een advocaat. Echter, de kosten worden nu niet dubbel gemaakt, en de procedure is veel korter en vriendelijker. Niet in de laatste plaats blijven de echtgenoten de controle houden, en ze geven hun lot niet uit handen aan een advocaat en/of een rechter.

3 De vierbespreking
Als zaken te complex zijn of als de emoties hoog oplopen, dan is het soms verstandig om ieder een eigen advocaat in de arm te nemen, waarbij wel wordt gewerkt aan een convenant. Er worden stukken uitgewisseld en over en weer worden voorstellen gedaan. Op de achtergrond adviseren vaak accountants en/of fiscalisten. In zogenaamde vierbesprekingen wordt geprobeerd overeenstemming te bereiken. Het convenant wordt vervolgens vaak door een van de advocaten met een gemeenschappelijk verzoekschrift bij de rechtbank ingediend. De uitspraak volgt weer na drie weken.

4 Collaborative divorce
Sinds 2009 kent Nederland de zogenaamde overlegscheiding. Echtgenoten worden ieder weer door hun eigen advocaat bijgestaan en een neutrale coach, vaak een psycholoog, begeleidt de vierbesprekingen. Bovendien spreken de advocaten af dat zij in deze zaak nooit zullen procederen. Mocht onverhoopt geen regeling worden getroffen, dan moeten andere advocaten de zaak overnemen. Zo heeft iedereen belang bij een regeling.
Wanneer specifieke deskundigheid van een kinderpsycholoog, accountant of fiscalist nodig is, dan wordt deze door beide echtgenoten ingehuurd. Dat voorkomt dubbele kosten en levert een eenduidig deskundig standpunt op. Indien nodig kan de coach/psycholoog de echtgenoten apart adviseren hoe zij zich in dit proces staande kunnen houden en goed gehoord kunnen worden.

5 Scheiden via internet
Het kan echt, via internet een convenant en ouderschapsplan downloaden en aan de keukentafel samen invullen. Het stuk wordt naar een advocaat opgestuurd en die vraagt voor de mensen een echtscheiding aan. Deze manier van scheiden is in de meeste gevallen zeer omstreden. Op korte termijn lijkt het goedkoop, maar de ervaring leert dat het op de lange termijn voor veel problemen zorgt. Zo kunnen de verhoudingen tussen de echtgenoten, die vaak als ouder nog verder met elkaar moeten, ernstig onder druk komen te staan.De echtgenoten zien de betreffende advocaat vaak maar één keer. Er is geen enkel oog (en tijd) voor het emotionele scheidingsproces, dat de onderhandelingen over de gevolgen van de scheiding vaak beïnvloedt. Waarom is een bepaalde afspraak gemaakt, uit schuldgevoel of in de hoop dat iemand terugkomt? En wat doe je een jaar later met die afspraak, wanneer het schuldgevoel is uitgewerkt of de ander niet is teruggekomen? Niemand die deze gevoelens toetst, laat staan dat wordt gecontroleerd of mensen begrijpen wat er in hun huwelijksvoorwaarden staat, of begrijpen dat betalingen bruto dan wel netto zijn, en ga zo maar door.
 

Conclusie
Hoe een scheiding het best kan worden geregeld, hangt dus van een hoop omstandigheden af. Of u bijvoorbeeld nog on speaking terms bent, of de scheiding overzichtelijk is, en of er grote financiële belangen in het spel zijn. Het kan natuurlijk ook zijn dat u zich zekerder voelt met een eigen advocaat. Wilt u hier graag helderheid in krijgen? Laat u dan vrijblijvend voorlichten op de Dag van de Scheiding op woensdag 15 september. Stap het kantoor van een vFAS-advocaat binnen, die kan u meer vertellen over de verschillende procedures.
www.dagvandescheiding.nl [2]