‘Als klein meisje maakte ik een typische jaren zeventig-scheiding mee. Mijn vader en moeder gingen uit elkaar en zonder veel omhaal werd mijn veilige thuis ontmanteld. Met mijn moeder verhuisde ik naar de andere kant van het land om vervolgens om het weekend weer terug te gaan, op bezoek bij m’n vader. En hoewel ik dat moeilijk vond, liet ik dat nooit blijken. Ik redde me wel. Bovendien ging ik twee keer op zomervakantie en ik vierde twee keer Sinterklaas. Inderdaad, ik zei precies die dingen die je zoveel kinderen in die situatie hoort zeggen: “Ja hoor, met mij gaat alles goed!”

Dat ik me daarmee oneindig veel stoerder en dapperder voordeed dan ik was, realiseerde ik me pas veel later. Eigenlijk pas toen ik zelf kinderen kreeg. Want ineens zag ik heel duidelijk hoe leuk het voor mijn kinderen is dat ze een vader en een moeder hebben die er iedere dag voor ze zijn. En die bovendien beiden gelukkig zijn en om wie ze zich dus geen zorgen hoeven maken. Ik werd met terugwerkende kracht ontzettend boos. Want waarom was mij dat als kind niet gegund? Tegelijkertijd vroeg ik me af op wie ik boos kon zijn. Mijn ouders waren er tenslotte niet op uit geweest om mij ongelukkig te maken. Zij hebben er zelf net zoveel verdriet van gehad. En toch. Het was misschien niemands schuld geweest, maar daarmee was de pijn niet weg.’

Kies coach
‘Anderhalf jaar geleden interviewde ik voor mijn werk een kies-coach. Iemand die kinderen in echtscheidingssituaties bijstaat met raad en daad en vooral: iemand die een luisterend oor biedt. Ik was gefascineerd door wat ze vertelde. Dat kinderen na een scheiding vrijwel altijd kampen met gevoelens van boosheid en verdriet maar daarover vaak maar moeilijk kunnen praten. Ze denken dat zij zelf iets verkeerd hebben gedaan, voelen zich verantwoordelijk voor de situatie en proberen alles voor hun ouders op te lossen. Maar tegelijkertijd maken ze zichzelf juist helemaal onzichtbaar. Dat raakte me enorm. Ik herkende mezelf zo in wat ze vertelde! Alles wat ik had gevoeld en gedacht, was dus heel normaal geweest. Het was heel normaal geweest dat ik me ontheemd en schuldig had gevoeld en dat ik als kind m’n uiterste best had gedaan om mijn ouders vooral maar niet tot last te zijn. En wat ik me ook realiseerde: het oude zeer dat ik nu nog altijd voelde, voelden waarschijnlijk ook andere volwassenen die als kind een scheiding hebben meegemaakt. Die laatste overweging stond aan de basis van mijn wens een boek over het onderwerp te schrijven. Ik wilde namelijk op zoek naar de verhalen van andere scheidingskinderen. Voor mezelf, om te beseffen dat ik inderdaad niet de enige ben. Maar vooral ook om eindelijk een stem te geven aan al die kinderen die van jongs af aan maar met de scheiding van hun ouders hebben moeten zien om te gaan. Dat er inderdaad een taboe rust op het onderwerp, werd duidelijk uit de verhalen van de mensen die ik sprak. Sommigen wilden bijvoorbeeld alleen anoniem spreken, uit schaamte voor het feit dat ze nog altijd worstelen met hun gevoelens over de scheiding, of om conflicten te vermijden.’

Scheidingservaring
‘Ik heb niet bewust een anti-scheidingsboek willen schrijven. Ik heb bijvoorbeeld ook ervaringen in het boek opgenomen van mensen voor wie de scheiding van hun ouders echt de beste keuze was. En het zou beslist vreemd zijn om met een boek de trend te willen keren. Maar ik zou het tegelijkertijd fijn vinden als ouders na het lezen van mijn boek besluiten hun relatie nog een laatste kans te geven. Echt, mensen beslissen soms zo makkelijk om te gaan scheiden. Omdat ‘de vonk er niet meer is’ of omdat ‘de koek op is’. Hoe kan dat nou een reden zijn om te scheiden? Als ouders wil je er toch alles aan doen om je relatie te laten slagen? Ja, dat te vinden, legt natuurlijk ook een behoorlijke last op mijn eigen schouders. Maar anders dan een tijdje geleden, toen ik het zo graag goed wilde doen voor de kinderen dat ik mezelf weleens klemzette, kan ik dat nu wat meer loslaten. In het leven bestaan geen garanties. Ja, ik zou graag zien dat we als gezin bij elkaar blijven, maar afdwingen kan ik dat niet.’

Scheiding volgens het boekje
‘Natuurlijk weet ik ook dat er in de loop der jaren veel is veranderd in de scheidingspraktijk. Zo hoor je tegenwoordig zelden meer dat ouders heel ver uit elkaar gaan wonen waardoor de kinderen wekelijks enorme afstanden moeten overbruggen. Dat vind ik echt winst, omdat ik mezelf nog al te goed kan herinneren hoeveel moeite ik daarmee had. Had ik de hele week zitten uitkijken naar het bezoek aan mijn vader, voelde ik me, zodra ik bij hem was, weer schuldig tegenover m’n moeder. En andersom. Gelukkig houden ouders van nu meer rekening met hun kinderen en maken ze bewuster keuzes. Meestal blijven vader en moeder bij elkaar in de buurt wonen. En blijven ze deel uitmaken van elkaars leven. De gescheiden ouders van een vriendje van mijn zoon bijvoorbeeld, kwamen laatst samen naar een voetbalwedstrijd kijken. Gaaf vind ik dat.
En toch. Hoe goed ik het ook vind dat er tegenwoordig meer aandacht is voor de noden van kinderen, ik zou het erg vinden als ouders dat laten meespelen in hun overweging om te gaan scheiden. Ja, er zijn manieren om de gevolgen zoveel mogelijk te beperken, maar ook al verloopt een scheiding volgens het boekje, voor kinderen is het per definitie een zware dobber.

Dat ik daar nu zo over kan praten, en dat ik die gevoelens erkend en gedeeld weet, heeft voor mij veel opgelost. Ik voel minder druk om alles zelf wel goed te doen. En met mijn ouders heb ik een paar goede gesprekken gevoerd, waardoor het onderwerp scheiden niet meer zo’n netelige kwestie is. Dat alles dertig jaar na dato, maar toch.
Mijn jongste schetste laatst hoe hij zijn toekomst zag. “Later ben ik een beroemd archeoloog die nog steeds goede vrienden is met z’n broer en vaak op bezoek gaat bij z’n ouders die dan nog steeds bij elkaar zijn”. Dat hij dat zo expliciet zei, zegt toch wel heel veel over hoe belangrijk het voor een kind is dat zijn thuis intact is. En blijft.’

Terug | Print